Τετάρτη, 13 Απριλίου 2011

Προτεινόμενο θέμα Έκθεση Γ Λυκείου: Η επαναστατικότητα των νέων και η απουσία πολιτικής σκέψης

Κείμενο:
... Και έτσι περνούσε ο χρόνος, οι μέρες, οι μήνες και το σχο­λείο με τα στενά του όρια δε μπορούσε πλέον να κρατήσει τις επιθυμίες και τα όνειρα μας. Ψάχναμε το διαφορετικό, το αλλιώτικο, το ξεχωριστό. Στην εμφάνιση, στον τρόπο ο­μιλίας ή διασκέδασης, στη μουσική, σε όλα εκείνα που θα μας έκαναν να βρισκόμαστε στο επίκεντρο της προσοχής των άλλων.
Αρχίσαμε λοιπόν ν’ αναζητούμε το ρηξικέλευθο κι όταν το βρίσκαμε το κάναμε πράξη, προσπαθούσαμε να το επιβάλ­λουμε στους γύρω μας, οι οποίοι μας ακολουθούσαν πει­θήνια, γιατί ενδόμυχα ήθελαν να μας μοιάσουν. Οι πρώτοι που ανάψαμε τσιγάρο στο πίσω μέρος της αυλής. Δύο μέ­ρες αποβολή...Οι πρώτοι που βάλαμε σκουλαρίκι. Χωρίς α­ποβολή αυτή τη φορά, αφού δεν υπήρχε προηγούμενο, ά­ρα δεν υπήρχε και ποινή... Κάθε κίνηση και μια διαφορετική εμπειρία εικόνων και συναισθημάτων. Οι γονείς άρχισαν να ανησυχούν κάπως ... Τα βράδια αρχίσαμε να βγαίνουμε πε­ρισσότερο. Μεγάλες βόλτες, το γύρο των Αμπελοκήπων-μαγαζιά ελάχιστα τότε- οι νέοι περνούσαν τις ώρες τους στα πάρκα, στις πλατείες της γειτονιάς τους. Όμως εμάς δε μας έφτανε αυτό. Οι βόλτες έγιναν μεγαλύτερες ,τα στέ­κια άλλαξαν και ανακαλύπταμε πράγματα που δεν τα «ά­ντεχε» η ηλικία μας. Οι βραδινές κραιπάλες μας έδιναν τη δυνατότητα να ξεχωρίζουμε το επόμενο πρωινό, την ώρα που αφηγούμασταν στους υπόλοιπους τις εμπειρίες της προηγούμενης νύκτας ...
Τα Σαββατοκύριακα πίναμε καφέ στα Εξάρχεια. Ήταν η ε­ποχή του σκληρού ροκ των μεγάλων παρεών της πλατείας, της αναζήτησης, της επαναστατικής αντίθεσης απέναντι σε καθετί παραδεδομένο της καθεστηκυίας τάξης. Και εμείς ήμασταν εκεί.
Δείχναμε μικρότεροι, ήμασταν μικρότεροι, αλλά η ματιά δεν άφηνε περιθώρια για διαφωνίες περί ηλικίας. Οι περισ­σότερες παρέες μας είχαν αποδεχτεί αμαχητί και στη ζωή μας έμπαιναν ξανά νέα πράγματα... πολιτική τοποθέτηση και ιδεολογία, νέα μουσικά ρεύματα, αντιπάθεια για την έν­νομη τάξη[...]
Πόσα πράγματα μπορεί να ανακαλύψει ένα ανήσυχο πνεύμα; Όσα χωρά η εμπειρία του χρόνου, η στιγμή της κά­θε μέρας, η ορμή και ο άκρατος ενθουσιασμός των 16 χρό­νων. Η συμπεριφορά μας επηρεαζόταν περισσότερο από το εντυπωσιακό, το καινοφανές, το προκλητικό, το οποίο υι­οθετούσαμε άκριτα, απερίσκεπτα ίσως. Ήταν η εποχή που απορρίπταμε θεληματικά την πρωινή ταυτότητα των καλών μαθητών, των συγκροτημένων «αυριανών» ακαδημαϊκών πολιτών και πιθηκίζαμε στοιχεία προσωπικότητας αυτών που στο εφηβικό μυαλό μας φάνταζαν «κάπως». Αυτός ο παραδειγματικός μιμητισμός, συντελούμενος άλλες φορές ενστικτωδώς και άλλες εκουσίως, οδηγούσε στο να δημι­ουργηθεί ένα ετερόφωτο είναι, μόνο που εμείς αδυνατού­σαμε να καταλάβουμε τις αδυναμίες αυτής της πνευματι­κής και ιδεολογικής τύφλωσης. Φαντάζαμε διαφορετικοί, αλλά στην ουσία ήμασταν περισσότερο ξενοκίνητοι και δισυπόστατοι απ’ οποιοδήποτε άλλο παιδί της ηλικίας μας. Αδυνατούσαμε να παραδεχτούμε το γεγονός ότι κανένας και τίποτα έξω από τον εαυτό μας δε μπορεί να δώσει νόη­μα στη ζωή. Τα έντονα χαρακτηριστικά της προσωπικότη­τας μας, όπως η ευφυΐα, το θάρρος και η αποφασιστικότη­τα, ήταν αποκλειστικά και μόνο κελεύσματα της μόδας, ένα φετιχοποιημένο εμπόρευμα που απλά έτυχε να ανακαλύ­ψουμε πρώιμα. Κάναμε τα πάντα για να ξεχωρίζουμε στα μάτια των άλλων ... κι έτσι ο παρατολμητισμός, η ηδονή του κινδύνου μπήκε στη ζωή μας, αφού ήταν το μόνο σχήμα που ξέφυγε από το εξαντλημένο «τυπικό».
Γ. Γκουντής. Εκδόσεις "Διήγησίς"
Ερωτήσεις
1. Το απόσπασμα που διαβάσατε εμφανίζει τα χαρακτηρι­στικά της ομιλίας. Να τεκμηριώσετε αυτήν την άποψη με στοιχεία από το κείμενο.
2. Η αστείρευτη και έμφυτη περιέργεια των νέων για τη ζωή σε συνάρτηση με την επαναστατικότητά τους, τους οδηγεί σε μια πεισματική αναζήτηση του δικού τους κόσμου. Για αυτό συχνά επιδίδονται σε μια ξέφρενη διερεύνηση ιδεών, ιδεολογιών, προτύπων, συμβόλων. Ποιους κινδύνους μπο­ρεί να αντιμετωπίσει ένας νέος της σύγχρονης εποχής κα­τά τις αναζητήσεις του; Αν θεωρήσουμε ως μεγαλύτερη α­πειλή την απουσία πολιτικής σκέψης, σε ποιο βαθμό μπορεί να προσανατολίσει η διαμόρφωση δραστήριας πολιτικής συνείδησης; (Δοκίμιο 600 λέξεων).

Απαντήσεις
1. Χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ομιλίας είναι εμφανή στο απόσπασμα. Παρατηρούμε τη χρήση του α' προσώ­που, την εξομολογητική διάθεση, το κουβεντιαστό ύφος. Ως ενδεικτικό παράδειγμα αναφέρουμε την ακόλουθη φρά­ση: "Δείχναμε μικρότεροι... ηλικίας."
2. Παραγωγή λόγου
Πιθανοί κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι νέοι:
   Άκριτη αποδοχή ιδεολογιών και κοσμοθεωριών χωρίς κρι­τική επεξεργασία και επαλήθευση.
   Φανατική υπεράσπιση συμβόλων. Ηρωοποίηση και εξιδα­νίκευση αυτών.
   Χειραγώγηση των νέων από κόμματα, θρησκείες, ομάδες αθλητικές.
   Μιμητισμός. Απώλεια προσωπικότητας και ετεροκαθορισμός.
   Παρέες που αποπροσανατολίζουν, πληγώνουν και δια­ψεύδουν την προσδοκία για αγνή επικοινωνία. Εξιδανικεύ­σεις ανθρώπων, φίλων, συντρόφων. Αίσθημα ματαίωσης και απογοήτευσης που περιθωριοποιεί ή οδηγεί σε αυτοκα­ταστροφικές συμπεριφορές.
   Εμπλοκή σε κοινωνικά προβλήματα (σύσταση συμμοριών, ναρκωτικά). Βίαιη συμπεριφορά, επιθετικότητα. Απόρριψη του νέου από το κοινωνικό σύνολο που εκτρέφει εκδικητι­κές συμπεριφορές.
   Ανάλωση ενέργειας, σπατάλη ψυχικών και σωματικών δυ­νάμεων.
   Αποπροσανατολισμός από στόχους εποικοδομητικούς εί­τε προσωπικούς είτε και συλλογικούς.
   «... η συμβολική σύγκρουση με την κοινωνία των μεγάλων, η ανάγκη ένταξης σε «ομάδα» η οποία τους αποδέχεται, η αίσθηση του «χαμένου», η υιοθέτηση της βίας ως παιχνίδι ανδρικό ή ως εκδήλωση εξουσίας, η φυγή και ο κίνδυνος, η ενηλικίωση που περνάει μέσα από τη μετεξέλιξη του παιχνι­διού του δρόμου σε έγκλημα του δρόμου, το παράξενο ντύ­σιμο, η ιδιόρρυθμη διάλεκτος, η πρόκληση ή καταστροφή των συμβόλων του καταναλωτισμού και η απόρριψη των στερεοτύπων του καθωσπρεπισμού, η μίμηση αντι-ηρώων, το «κρυφτό» με τα όργανα της τάξης, αποδεικνύουν ότι η νέα γενιά αισθάνεται παγιδευμένη σε «γραμμές» των οποί­ων αγνοεί το νόημα και τους στόχους...κι όμως, οι σημερι­νοί νέοι ούτε «κοιμούνται» (για να βλέπουν όνειρα) ούτε εκ­στασιάζονται (για να βλέπουν οράματα). Αγωνιούν και αγω­νίζονται για να βρουν το δικό τους στίγμα σε μια κοινωνία της οποίας αποτελούν μέλη, αλλά και η οποία ταυτόχρονα τους αντιμετωπίζει ως ξένους...» (Γ. Πανούσης, από τον Τύπο).
Η πολιτικοποίηση ως απειλή: η αδιαφορία για την πολιτική και τις εξελίξεις της. Η απάθεια για τις πολιτικές μεταβολές και προοπτικές, η αίσθηση ότι κάθε ενασχόληση με την πο­λιτική είναι μάταιη, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά της απολιτικότητας.
Το φαινόμενο της απολιτικοποίησης είναι ιδιαίτερα έντονο και ανησυχητικό στην εποχή μας. Η επικράτηση του ατομι­στικού πνεύματος φανερώνει ότι το ενδιαφέρον πολλών ε­ξαντλείται σε ατομικά και μόνο θέματα. Έχουν την ψευδαί­σθηση πολλοί ότι είναι δυνατό να ευημερούν σε μια κοινω­νία που ναυαγεί και γι' αυτό απομονώνονται από τις υπόλοι­πες δραστηριότητες περιχαρακωμένοι στις προσωπικές τους ενασχολήσεις. Και το γεγονός αυτό δείχνει το μέγε­θος της ανευθυνότητας καθώς και την έλλειψη συνείδησης του σημερινού πολίτη. Ακούγεται συχνά για τις υποθέσεις της πολιτείας η φράση «τί με νοιάζει;», «δε μ' ενδιαφέρει». Πρόκειται για φράση στην οποία μπορεί να διακρίνει κανείς το ατομικιστικό πνεύμα του σύγχρονου ανθρώπου, το ο­ποίο αποτελεί, άλλωστε, και την "αχίλλειο πτέρνα" του δη­μοκρατικού μας πολιτεύματος.

Η υγιής πολιτική συνείδηση προσανατολίζει τους νέους ως εξής:
   Οι νέοι που έχουν αναπτύξει πολιτική συνείδηση είναι πληροφορημένοι και ενημερωμένοι. Είναι δηλαδή ικανοί να διακρίνουν την αλήθεια από το ψεύδος και ακόμη περισσό­τερο να καταγγέλλουν το ψεύδος.
   Διαμορφώνουν υγιή πολιτικά κριτήρια, ώστε να επιλέγουν πολιτικές θεωρίες εμβαθύνοντας σ' αυτές, συνυπολογίζο­ντας τις αρνητικές και θετικές τους συνέπειες.
   Αξιολογούν κάθε δόγμα, θεωρία, θρησκευτική ή κοινωνι­κή αντίληψη, ώστε να επιλέγουν ό,τι ταιριάζει και ό,τι δεν εί­ναι επικίνδυνο ή αυτοκαταστροφικό.
   Ελέγχουν την αξιοπιστία των προτύπων τους.
   Συνειδητοποιούν πως η επίλυση κάθε προβλήματος ατο­μικού ή συλλογικού απαιτεί και προϋποθέτει τη δική τους συμμετοχή αλλά και τη συνεργασία με τους άλλους.
   Μαθαίνουν να εμπιστεύονται την αξία της συλλογικότητας και να αντλούν από αυτή δύναμη και μαχητικότητα για την επίλυση των προβλημάτων και την άρση των αδιεξόδων.

ο υποψήφιος, ΤΑ ΝΕΑ, Δευτέρα 30 Ιανουαρίου 2006

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...